โฮงยาโรงพยาบาลสอง

ฝ่ายเภสัชกรรมและคุ้มครองผู้บริโภค

Drug interaction  หมายถึง  ปฏิกิริยาระหว่างยาตั้งแต่ 2 ชนิดขึ้นไปที่ทำให้ฤทธิ์ยาเปลี่ยนไปจากเดิม (ฤทธิ์ของยามากขึ้นหรือลดลง)  ส่งผลให้ประสิทธิภาพของยาลดลงหรือมากขึ้นจนเกิดอันตรายต่อผู้ป่วยได้  ซึ่งสามารถแบ่งระดับได้เป็น 5 ระดับ ดังนี้

ระดับ 1  ไม่ควรใช้ยา 2 ชนิดที่ระบุไว้พร้อมกัน เพราะเป็นยาที่มีข้อมูลทางคลินิคว่า อาจเกิด drug interactionรุนแรง และมีอันตรายต่อชีวิตได้ (Fatal drug interaction)

ระดับ 2   ไม่ควรใช้ยา 2 ชนิดที่ระบุไว้พร้อมกัน ยกเว้นมีความจำเป็นอย่างมาก เพราะความเสี่ยงในการเกิด  side effect จาก drug interaction ไม่คุ้มกับประโยชน์ที่ได้รับ

ระดับ 3   อาจใช้ยา 2 ชนิดที่ระบุไว้พร้อมกันได้ แต่มีโอกาสเกิดผลข้างเคียงที่สำคัญจาก  drug interaction ได้ซึ่งต้องมีการติดตามค่า LAB ที่จำเป็นเป็นระยะๆ และอาจต้องปรับขนาดยาให้เหมาะสมกับผู้ป่วย

ระดับ 4 ใช้ยา 2 ชนิดที่ระบุร่วมกันได้ แต่มีโอกาสเกิด side effect ได้ ต้องมีการติดตามผล LAB เป็นระยะๆ

ระดับ 5   ไม่มีรายงานการเกิด drug interaction ที่ชัดเจน แต่ควรเฝ้าระวังการเกิด drug interaction บ้าง

High Alert Drug Interaction  หมายถึง  ปฏิกิริยาระหว่างยา 2 ชนิดเมื่อใช้ร่วมกันแล้วจะเกิดอันตรายหรือผลเสียต่อผู้ป่วยอย่างรุนแรงหรือถึงแก่ชีวิต  ซึ่งจัดอยู่ในระดับ 1 และ 2

ข้อควรปฏิบัติเมื่อพบ Drug Interaction level 1 และ 2 (High Alert Drug Interaction )

Level of drug interaction

เภสัชกร

พยาบาล

Drug Interaction level 1

(Fatal drug interaction)

ติดต่อแพทย์เพื่อแจ้งเปลี่ยนยา

ถ้าแพทย์ยืนยัน order ให้รายงานผู้บังคับบัญชาตามสายงาน และให้แพทย์เขียนยืนยันการสั่งใช้ รวมทั้งให้ผู้ป่วยเซ็นชื่อในแบบฟอร์ม

       ติดต่อแพทย์เพื่อแจ้งเปลี่ยนยา

      ถ้าแพทย์ยืนยัน order ให้รายงาน
      ผู้บังคับ
บัญชาตามสายงานและMonitor 
      อย่างใกล้ชิด

Drug Interaction level 2

ผู้ป่วยใหม่ ให้บันทึกข้อมูลใน diag room และติดตามจนครบ 3 ครั้ง

ผู้ป่วยเก่า ให้เปิด diag room ติดตามครบ 3 ครั้งหรือไม่ ถ้ายังไม่ครบให้บันทึกต่อ

     Monitor อย่างใกล้ชิด

สาเหตุการเกิด Drug Interaction

  1. เกิดจากการใช้ยาอย่างน้อย 2 ชนิดที่ออกฤทธิ์คล้ายกันจึงเสริมฤทธิ์กัน  ทำให้เกิดอันตรายต่อผู้ป่วย เช่น   ยา A มีผลช่วยกระตุ้นหัวใจเมื่อได้รับยา B ซึ่งมีผลเช่นเดียวกัน จะส่งผลให้หัวใจทำงานหนักและเป็นอันตรายต่อผู้ป่วย
  2. เกิดจากยาบางชนิดที่ผ่านขบวนการ metabolism ที่ตับโดยเอนไซม์ cytochrom P450 เมื่อได้รับยา B ซึ่งมีผลต่อ cytochrom P450 ทำให้มีผลยับยั้งหรือกระตุ้นการทำงานของเอนไซม์  ทำให้ metabolism ของยา A เปลี่ยนแปลงไปส่งผลต่อระดับยา A ในเลือด


งานคบส.

อาหาร ยา เครื่องสำอางค์ หรือผลิตภัณฑ์ที่เข้าข่ายเป็นผลิตภัณฑ์สุขภาพ หากใช้แล้วเกิดอันตรายต่อร่างกาย

            เมื่อผู้บริโภคเกิดปัญหาหรือไม่ได้รับความเป็นธรรมจากการใช้ผลิตภัณฑ์สุขภาพ บริการด้านสุขภาพ และสิทธิด้านสุขภาพ ผู้บริโภคสามารถเรียกร้องความเป็นธรรมได้โดยใช้กระบวนการทางกฎหมาย เบื้องต้นสามารถแจ้งเบาะแสผ่านสายด่วน อย. 1556 ได้ตลอด 24 ชั่วโมง